Johannes Brandsma – De Brand út Sexbierum

Uit het hart van Barradeel — uit Sexbierum — stamt een van de allergrootste kaatsers die Friesland ooit heeft voortgebracht: Johannes Brandsma, bijgenaamd De Brand.

Geboren op 23 oktober 1957 in Sexbierum, groeide Brandsma op in een streng gelovig gezin. Kaatsen op zondag was er aanvankelijk niet bij. Maar toen hij achttien was, maakte hij zelf de keuze: het kaatsveld won het van de kerk. Het duurde niet lang of hij domineerde de Friese kaatsvelden volledig.

Brandsma was in zijn hele wezen een topper: atletisch, flamboyant, uitgesproken en bovenal een machtige kaatser. Velen beschouwen hem als de beste kaatser ooit. Zijn record uit 1982 — 98 punten in één seizoen — staat nog altijd en zal nooit meer worden geëvenaard.

Hij won de PC in Franeker vier keer en was zes keer winnaar van het puntenklassement (1980, 1981, 1982, 1983, 1987 en 1989). Op zijn naam staan 159 eerste, 57 tweede en 67 derde prijzen — allemaal voor Sexbierum. In 1985 vertrok hij als eerste Fries ooit naar België om te kaatsen in het jeu de pelote. Al in zijn debuutseizoen werd hij verkozen tot de op-twee-na-beste kaatser van België.

Toch bleef hem één ding onthouden: de koningskroon op de PC. Brandsma won de wedstrijd vier keer, maar werd nooit uitgeroepen tot koning — een paradox die zijn legende alleen maar groter maakte.

Johannes Brandsma overleed op 31 maart 2023 in Achlum, op 65-jarige leeftijd. In zijn afscheidsinterview zei hij: "Ik ha in prachtlibben hân. Mar as keatser haw ik in supertiid hân. Der is nimmen dy't my dy ôf nimt." — Ik heb een prachtig leven gehad. Maar als kaatser heb ik een supertijd gehad. Niemand neemt me dat af.

Bronnen

• Foto Johannes Brandsma: Archief Johannes Brandsma (maker onbekend)
• PC Franeker — In Memoriam Johannes Brandsma
• Omrop Fryslân — Johannes Brandsma gaf het kaatsen een ander gezicht
• Kaatsnieuws.com — Johannes Brandsma overleden
• Keatsmuseum Franeker — Digitale collectie: Johannes Brandsma
• Edward Jorna — DE BRAND. It libbensferhaal (biografie, 2023)