Een logo vol geschiedenis: Sexbierum biedt u meer dan wind alleen

Featured

Meindert van Dijk Nieuws 18 mei 2026 Hits: 290

Wie kent nog het logo 'Sexbierum biedt meer dan wind alleen'? Dit zwart-witte logo — bescheiden van formaat, rijk van inhoud — was decennialang het visitekaartje van de Ondernemersvereniging Sexbierum Pietersbierum, opgericht op 3 april 1986 en actief tot haar ontbinding op 31 december 2022: maar liefst 36 jaar lang de verbindende factor voor de lokale ondernemers.

Het logo was jarenlang op grote schaal zichtbaar: ter hoogte van de sportvelden langs de Frjentsjerterdyk stond jarenlang een groot bord met daarop het logo, compleet met de slogan, afgebeeld. Op die manier profileerden zowel Sexbierum als de vereniging zich in de wijde omgeving.

De slogan spreekt voor zich: 'Sexbierum: biedt u meer dan wind alleen!' — een knipoog naar de opvallende windturbines in de polder, maar ook een trotse verwijzing naar alles wat dit Friese dorp verder in huis heeft. En dat is heel wat, zo bewijzen de vijf elementen die in de illustratie zijn samengebracht.

De Sixtuskerk

Centraal in het logo staat de Sixtuskerk, het historische hart van Sexbierum. De eenbeukige kerk van tufsteen stamt uit de dertiende eeuw en is gewijd aan de Heilige Sixtus. De markante toren werd in 1904 voorzien van een mantel van hardrode baksteen. Het interieur is opmerkelijk rijk: de preekstoel in Louis XV-stijl met fraai houtsnijwerk is het werk van Johann Georg Hempel uit Sneek en dateert uit 1768–1769. De orgelkast werd in 1767 vervaardigd door Albertus Antoni Hinsz — een van de beroemdste orgelmakers uit de Friese geschiedenis. De kerk staat sinds 1971 ingeschreven in het Rijksmonumentenregister.

Molen De Korenaar

Rechts van de kerk staat het silhouet van Molen De Korenaar, een rijksmonument aan de Hearewei. Al sinds de vijftiende eeuw bezit Sexbierum een korenmolen op deze plek. De huidige molen werd in 1868 gebouwd — als vervanger van een molen die het jaar ervoor door brand verloren ging — in opdracht van de Nederlandse Hervormde Kerk. De opbrengst van het malen diende destijds letterlijk om kaarsen voor de kerk te kopen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog draaide de molen op volle kracht om de lokale bevolking te voorzien van meel en olie. Na de oorlog raakte de molen in verval, totdat Sibe Claes Palma hem in 1985 overnam en met een grondige restauratie begon. Vandaag de dag is De Korenaar — een achtkante houten bovenkruier met een wiekenvlucht van ruim 21 meter — weer volledig maalvaardig en ook in gebruik als conferentie- en evenementenlocatie.

Het poortgebouw van Liauckama State

Links in beeld staat een imposante poort: het poortgebouw van de voormalige Liauckama State, ten noorden van het dorp. Van de eens zo machtige state zelf resteert helaas niets meer. Het kasteel, vermoedelijk al in de dertiende eeuw gebouwd met een stins als kern, werd in 1824 op afbraak verkocht en gesloopt. Het bouwmateriaal werd hergebruikt; een deel ervan belandde zelfs als wegverharding op de weg naar Sexbierum.

De poort echter bleef gespaard. Deze stamt in zijn huidige vorm uit 1604 en is opgetrokken uit verschillende soorten steen; de typische duivengaten in de topgevels maken hem direct herkenbaar. Het geslacht Liauckama was vanaf de veertiende eeuw aan dit complex verbonden. Bekendheid verwierf de state ook door de zogeheten *Pipenpoyse bruiloft* van omstreeks 1616, het huwelijk van Jel van Liauckama met de Vlaamse edelman Eraert van Pipenpoy; een evenement dat op een serie van tien schilderijen is vereeuwigd, inmiddels in het bezit van het Fries Museum in Leeuwarden. De poort is een Rijksmonument en is vanaf de Liauckamaleane goed te bezichtigen.

De glazen piramide Aeolus

Op het logo is ook de glazen piramide Aeolus te zien. In 1987 werd Aeolus gebouwd als educatief themapark op het gebied van windenergie: een futuristisch gebouw van spiegelglas, 21 meter hoog, vernoemd naar de Griekse god van de wind. Binnen bood Aeolus een permanente tentoonstelling over windenergie, meteorologie en de historische toepassingen van windkracht. Het park was in heel Nederland bekend en werd opgenomen in het NS-dagtochtennetwerk.

Aeolus hield het als zelfstandig attractiepark niet lang vol. Na overname door NHL Stenden werd het een leer- en werkcentrum. In 2002 nam Ballorig het over en maakte er een speelparadijs van, compleet met een uitgebouwde speelhal, speeltoestellen op het buitenterrein waaronder een monorail, en — als bijzonder blikvanger — replica's van de vuurtorens van Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling en Texel. Het park was het hele jaar door geopend.

Aeolus heeft inmiddels plaatsgemaakt voor woningbouw. Aan de Wynroas in Sexbierum verrezen de huizen die nu op die plek staan.

De windturbine: de SEP-proefwindcentrale

Op de achtergrond staat de slanke mast van een windturbine, symbool voor de SEP-proefwindcentrale, die tussen 1984 en 1990 werd aangelegd langs de Slachte bij Oosterbierum, in het hart van De Bjirmen. Dat is de oude verzamelnaam voor Oosterbierum, Sexbierum en Pietersbierum in Franekeradeel, en in vroeger tijden ook voor het verdronken Westerbierum en omgeving in Barradeel. Het was een ambitieus project van de Samenwerkende Elektriciteits-Productiebedrijven (SEP), mede gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken, de provincie Friesland en de Europese Gemeenschap, in totaal een investering van 53 miljoen gulden.

Het windpark beslaat 55 hectare en bestaat uit 18 windturbines, opgesteld in drie rijen van zes. Elke turbine heeft een rotordiameter van 30 meter, een ashoogte van 35 meter en een vermogen van maximaal 300 kilowatt. Op 31 oktober 1990 was het park volledig in gebruik.

Naast de energieproductie diende het park als grootschalig wetenschappelijk onderzoeksproject — onder meer naar de effecten op vogels, uitgevoerd door het DLO-Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek te Arnhem.

Uit dat onderzoek bleek dat de vier weidevogelbsoorten die in het windpark broedden weinig hinder ondervonden van de turbines. Voor pleisterende vogels lagen de uitkomsten anders: verstoringsafstanden tot 500 meter van de buitenste rij turbines werden gemeten, en de aantallen vogels namen na ingebruikname van het park afhankelijk van de soort met 60 tot 95 procent af. Ook trekvogels ondervonden soms aanzienlijke verstoring, waarbij reducties opliepen tot 67 procent. De onderzoekers bevalen dan ook aan nieuwe windparken niet te plaatsen in voor vogels belangrijke doortrek- en pleistergebieden, met name kustzones en andere waterrijke gebieden.

Het windpark bestaat nog altijd en heet tegenwoordig 'Windpark De Bjirmen'.

Meer dan wind alleen

Vijf iconen, één dorp. De Ondernemersvereniging Sexbierum Pietersbierum wist in dit logo de geschiedenis, het erfgoed en de vooruitstrevendheid van Sexbierum samen te vatten in een paar trefzekere lijnen. Het is een tijdsdocument geworden: Aeolus is verdwenen, de proefwindcentrale heet anders, en de vereniging zelf bestaat niet meer. Maar de Sixtuskerk staat er nog, De Korenaar maalt er nog, en de poort van Liauckamastate wacht er nog steeds op wie de moeite neemt om te kijken.